அல்லாஹ்வின் தூதர் ﷺ அவர்கள் கூறினார்கள்:
مَنْ بَاعَ دَارًا أَوْ عَقَارًا فَلَمْ يَجْعَلْ ثَمَنَهُ فِي مِثْلِهِ كَانَ قَمِنًا أَنْ لَا يُبَارَكَ فِيهِ
"யார் ஒரு வீட்டையோ அல்லது (நிலம் போன்ற) அசையாச் சொத்தையோ விற்றுவிட்டு, அதன் விலையை அதைப் போன்ற மற்றொரு சொத்தில் முதலீடு செய்யவில்லையோ, அந்தப் பணத்தில் பரகத் (அல்லாஹ்வின் அருள் வளம்) அளிக்கப்படாமல் போவதற்கு வாய்ப்புள்ளது."
அறிவிப்பாளர்கள்:
ஸஈத் இப்னு ஹுரைத் அல்-மக்ஸூமீ (ரலி) மற்றும் ஹுதைஃபா இப்னு அல்-யமான் (ரலி) ஆகியோரிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.
நூற்கள்:
இப்னு மாஜா, அஹ்மத், பைஹகீ, இப்னு அபீ ஷைபா, தஹாவீ (ஷர்ஹு முஷ்கில் அல்-ஆதார்), இப்னு அபீ ஆஸிம் (அல்-ஆஹாத் வல் மஸானீ) ஆகியோர் சிறிய வாசக வேறுபாடுகளுடன் பதிவு செய்துள்ளனர்.
ஹதீஸின் தரம்:
இமாம் இப்னு ஹஜர் அல்-அஸ்கலானீ, இமாம் அல்-அல்பானி மற்றும் இமாம் ஷுஐப் அல்-அர்னாவூத் ஆகியோர் இந்த ஹதீஸை ஹஸன் எனத் தரப்படுத்தியுள்ளனர்.
ஹதீஸின் விளக்கம்:
நபி ﷺ அவர்கள் மக்களுக்கு அவர்களுடைய நலன்களைப் பாதுகாக்கக்கூடிய, அவர்களுடைய உலக மற்றும் மறுமை வாழ்க்கைக்குப் பயனளிக்கக்கூடிய, அவர்களுடைய செல்வங்கள் வீணாகாமல் இருக்கக்கூடிய வழிமுறைகளை வழிகாட்டி வந்தார்கள்.
இந்த ஹதீஸில் அல்லாஹ்வின் தூதர் ﷺ அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:
مَنْ بَاعَ دَارًا أَوْ عَقَارًا
"யார் ஒரு வீட்டையோ அல்லது (நிலம் போன்ற) அசையாச் சொத்தையோ விற்கிறாரோ..."
இங்கு அகார் (عَقَار) என்பது நிலங்கள், விவசாயப் பண்ணைகள், பேரீச்சைத் தோட்டங்கள் போன்ற நிரந்தரமான சொத்துக்களைக் குறிக்கிறது.
فَلَمْ يَجْعَلْ ثَمَنَهُ فِي مِثْلِهِ
"அதன் விலையை அதைப் போன்ற மற்றொரு சொத்தில் முதலீடு செய்யவில்லையோ..."
அதாவது, ஒருவர் தனது வீட்டையோ அல்லது நிலத்தையோ விற்றால், அதன் விலையைக் கொண்டு அதைப் போன்ற மற்றொரு வீட்டையோ அல்லது நிலத்தையோ வாங்குவது விரும்பத்தக்கதாகும்.
அவர் தனது வீட்டை விற்ற பிறகு, அதற்குப் பதிலாக மற்றொரு வீட்டை வாங்காமல் இருந்தால்:
كَانَ قَمِنًا
அதாவது, அவர் பெற்ற பணத்தில் பரகத் கிடைக்காமல் போவதற்கு வாய்ப்புள்ளது.
أَلَّا يُبَارَكَ فِيهِ
அந்தப் பணத்தில் அல்லாஹ் பரகத் அளிக்காமல் போகலாம்.
அந்தப் பணத்தில் பரகத் இல்லாமல் போனால், அதனால் உண்மையான பயனும் இல்லாமல் போய்விடும். மாறாக, அந்தப் பணத்தை அதைப் போன்ற மற்றொரு சொத்தில் முதலீடு செய்தால், அதில் ஏற்கெனவே இருந்த பரகத் தொடரும்.
ஏனெனில், அந்தச் சொத்தின் விலையைப் பயன்படுத்தி மற்றொரு சொத்தை வாங்காவிட்டால், அந்தப் பணம் அழிந்துவிடக்கூடும்.
இந்த ஹதீஸ், நிலம் அல்லது வீட்டை விற்பது ஹராம் என்பதைக் குறிக்கவில்லை. மாறாக, பூமியைப் பராமரித்து, அதனைப் பயனுள்ள வகையில் அபிவிருத்தி செய்வதை ஊக்குவிக்கிறது.
ஒருவர் விற்க விரும்பும் வீடு அல்லது நிலம் அவருடைய அடிப்படைத் தேவைகளுக்கு அதிகமாக இருந்து, அதனை இழப்பதால் அவருக்கு எந்தப் பாதிப்பும் ஏற்படாது என்ற நிலையில், அல்லது அதன் விலையைக் கொண்டு அதைப் போன்ற மற்றொரு சொத்தை வாங்க முடியும் என்ற நிலையில், அதனை விற்பதில் எந்தத் தவறும் இல்லை.
ஆனால், ஒருவருக்கு அவருடைய வீடு அல்லது நிலம் உண்மையிலேயே அவசியமாகவும், அதற்கான தேவை அவசரமாகவும் இருக்கும்போது, அதனை விற்றுவிட்டு அதன் பணத்தை உலகியல் தேவைகளுக்காகச் செலவிட்டால், அல்லாஹ் அந்தப் பணத்தில் பரகத் அளிக்காமல் போகலாம்.
ஏனெனில், மனிதன் இந்தப் பூமியில் தனக்கான நிலையான தடயங்களையும் அடையாளங்களையும் விட்டுச் செல்ல வேண்டும் என்று எதிர்பார்க்கப்படுகிறது. ஆனால், பணத்தின் மீதுள்ள ஆசையினால் தனது சொத்தை விற்று அந்த அடையாளத்தை அழித்துவிட்டதால், அதற்குப் பிரதிபலனாக அந்தப் பணத்தின் பயனை இழக்க நேரிடலாம்.
மேலும், சிலர் கூறுவதாவது:
நிர்ப்பந்தமான சூழ்நிலையில் இருப்பவருக்கு இந்த எச்சரிக்கை பொருந்தாது என்பதே வெளிப்படையான கருத்தாகும். ஏனெனில், சாதாரண சூழ்நிலைகளுக்கான சட்டங்களும் நிர்ப்பந்தமான சூழ்நிலைகளுக்கான சட்டங்களும் வேறுபட்டவை.
அதேபோன்று, தேவையின் காரணமாக வீட்டையோ அல்லது நிலத்தையோ விற்றுப் பெற்ற பணத்தில் ஒரு பகுதியை வியாபாரத்தில் முதலீடு செய்வதும் இந்த எச்சரிக்கைக்குள் வராது. ஏனெனில், நிர்ப்பந்தமான சூழ்நிலைகளுக்கான விதிகள் அந்தத் தேவையின் அளவுக்கு ஏற்பவே மதிப்பிடப்பட வேண்டும்.
நிர்ப்பந்தமான சூழ்நிலைகள் தொடர்பாக வந்துள்ள பொதுவான மார்க்க ஆதாரங்களும் இதற்குச் சான்றாக அமைகின்றன.
இந்த ஹதீஸிலிருந்து பெறப்படும் படிப்பினைகள்:
● நிர்ப்பந்தமான தேவை ஏற்படுவதைத் தவிர, உலக வாழ்க்கையில் நிலையான சொத்துக்களாக இருக்கும் செல்வங்களைப் பாதுகாத்துக் கொள்வதில் ஆர்வம் காட்ட வேண்டும்.
● பூமியைப் பாழாக்குவதற்குப் பதிலாக, அதனைப் பராமரித்து அபிவிருத்தி செய்ய வேண்டும்.
(ஹதீஸின் விளக்கத்தின் மூல நூல்: அத்துரருஸ் ஸனிய்யா – الدرر السنية)
மேலும் இமாம் அல்-கினானீ அவர்கள் மிஸ்பாஹுஸ் ஸுஜாஜா (مصباح الزجاجة) என்ற நூலில் இந்த ஹதீஸின் பொருள் குறித்து பின்வருமாறு குறிப்பிட்டுள்ளார்கள்:
இமாம் அல்-பைஹகீ அவர்கள் இந்த ஹதீஸைப் பதிவு செய்த பிறகு, இமாம் சுப்யான் இப்னு உயைனா அவர்கள் இதற்கு அளித்த விளக்கத்தையும் குறிப்பிட்டுள்ளார்கள்.
அதாவது:
"ஒருவர் ஒரு வீட்டை விற்றுவிட்டு, அதன் விலையைக் கொண்டு மற்றொரு வீட்டை வாங்காவிட்டால், அவர் அந்தப் பணத்தில் பரகத் பெறமாட்டார்."
இமாம் சுப்யான் அவர்கள் கூறினார்கள்:
அல்லாஹ் கூறுகிறான்:
وَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا
"அதில் (பூமியில்) அபிவிருத்தியை ஏற்படுத்தினான்; மேலும், அதில் அதற்குரிய உணவுப் பொருட்களையும் நிர்ணயித்தான்." (அல்குர்ஆன் 41:10)
அதாவது, ஒருவர் அல்லாஹ் பரகத் செய்துள்ள அந்தச் சொத்திலிருந்து வெளியேறி, அதற்குப் பதிலாக அதைப் போன்ற மற்றொரு சொத்தை வாங்காமல் இருந்தால், அவர் அந்தப் பணத்தில் பரகத் பெறமாட்டார்.
ஷர்ஹு ஸுனன் இப்னு மாஜாவில் இடம்பெற்றுள்ள விளக்கம்:
நிலங்களையும் வீடுகளையும் விற்றுவிட்டு, அதன் விலையை அசையும் சொத்துக்களில் (المنقولات) செலவிடுவது விரும்பத்தக்கதல்ல.
ஏனெனில், அசையாச் சொத்துக்கள் அதிகமான பயன்களைக் கொண்டவை; அவற்றில் பாதிப்புகள் ஏற்படுவதற்கான வாய்ப்புகள் குறைவு. அவற்றைத் திருடன் திருடிச் செல்ல முடியாது; கொள்ளையர்களின் தாக்குதலுக்கும் அவை எளிதில் ஆளாகாது.
இவ்வாறு இமாம் அத்தீபீ அவர்கள் குறிப்பிட்டுள்ளார்கள்.
இமாம் இப்னு குதாமா அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:
இதன் கருத்தாவது:
ஒருவர் தனக்குத் தேவையாக இருக்கும் வீட்டை விற்றுவிட்டு, அதற்குப் பதிலாக வேறொரு வீட்டை வாங்காமல் இருப்பதையே இங்கு குறிப்பிடப்படுகிறது.
ஏனெனில், அவ்வாறு செய்வதால் அவர் பிறரிடம் தங்குவதற்கு இடம் கேட்க வேண்டிய நிலை ஏற்படலாம். மேலும், அவர்களால் ஏற்படும் தொந்தரவுகளுக்கும் அவர் ஆளாக நேரிடலாம்.
அல்லது, அந்த வீட்டை விற்றுப் பெற்ற பணத்தைக் கொண்டு அதைப் போன்ற மற்றொரு வீட்டை வாங்க இயலாமல் போகலாம். இதனால் அந்தப் பணம் வீணாகி, அதில் பரகத்தும் இல்லாமல் போகலாம்.
இவ்வாறு இமாம் இப்னு குதாமா அவர்கள் தமது அல்-முக்னீ என்ற நூலில் குறிப்பிட்டுள்ளார்கள்.
அல்லாஹ்வே நன்கறிந்தவன்.
பார்க்க:
https://www.islamweb.net/ar/fatwa/52436
https://www.islamweb.org/ar/fatwa/96001
https://www.islamweb.net/ar/fatwa/96596
وَصِيَّةُ النَّبِيِّ ﷺ لِمَنْ يَبِيعُ الدَّارَ وَالْعَقَارَ
قال رسول الله صلى الله عليه وسلم
مَنْ بَاعَ دَارًا أَوْ عَقَارًا فَلَمْ يَجْعَلْ ثَمَنَهُ فِي مِثْلِهِ كَانَ قَمِنًا أَنْ لَا يُبَارَكَ فِيهِ
رَوَاهُ عَنْ
سَعِيدِ بْنِ حُرَيْثٍ الْمَخْزُومِيِّ وَحُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ رضي الله عنهما
أَخْرَجَهُ
ابْنُ مَاجَهْ (2490)، وَأَحْمَدُ (18739)، وَالْبَيْهَقِيُّ (11285)، وَابْنُ أَبِي شَيْبَةَ (666)، وَالطَّحَاوِيُّ فِي شَرْحِ مُشْكِلِ الْآثَارِ (3947–3949)، وَابْنُ أَبِي عَاصِمٍ فِي الْآحَادِ وَالْمَثَانِي (709)، بِأَلْفَاظٍ مُتَقَارِبَةٍ
حكم الحديث
حَسَّنَهُ ابْنُ حَجَرٍ الْعَسْقَلَانِيُّ والْأَلْبَانِيُّ وشُعَيْبُ الْأَرْنَاؤُوطُ
شرح الحديث
كان النَّبيُّ صلَّى اللهُ عليْه وسلَّمَ يُرشِدُ النَّاسَ إلى ما فيه مَصالِحُهم، وما يَنفَعُهم في دُنْياهم وآخِرَتِهم، وما لا يُضيِّعُ أمْوالَهم
وفي هذا الحديثِ يَقولُ رَسولُ اللهِ صلَّى اللهُ عليْه وسلَّمَ: "مَن باعَ دارًا أو عَقارًا"، والعَقارُ: الأُصولُ مِن الأراضي والضَّيْعةِ والنَّخْلِ، وضَيْعةُ الرَّجُلِ: ما يَكونُ منه مَعاشُه؛ كالصَّنْعةِ والتِّجارةِ والزِّراعةِ، وغيرِ ذلك، "فلمْ يَجعَلْ ثَمنَه في مِثلِه"؛ فإنَّ مَن باعَ دارًا أو أرْضًا فيَنْبَغي عليْه أنْ يَشْترِيَ بثَمنِها مِثلَها، فيَشْترِي دارًا أُخْرى أو أرْضًا أُخْرى، وإنْ لم يشتَرِ دارًا بعْدَ أنْ باعَ دارَه؛ "كان قَمِنًا"، أي: جَديرًا وخَليقًا وحَقيقًا "ألَّا يُبارَكَ فيه"، وإنِ انتفَتْ منه البَرَكةُ فلا نفْعَ فيه، فإنْ جُعِلَ في مِثلِه اسْتَمرَّتِ البَرَكةُ؛ وذلك لأنَّ مَصيرَ ثَمنِها إلى التَّلَفِ، إلَّا إذا اشْتَرى به غيرَها
وهذا الحديثُ لا يدُلُّ على حُرمةِ بَيعِ العَقارِ والدَّارِ، وإنَّما على التَّرْغيبِ في إعْمارِ الأرْضِ؛ إحْياءً لها. وإنْ كانتِ الدَّارُ أو الأرْضُ التي يُريدُ بَيْعَها زائدَةً عن حَوائجِه الأصليَّةِ، بحيثُ يُمكِنُ الاسْتِغناءُ عنها بغيرِها أو يَجعَلُ ثَمنَها في مِثلِها؛ فلا حَرَجَ في ذلك، أمَّا إذا كانتْ حاجَتُه إلى أرْضِه أو دارِه قائمَةً ومُلِحَّةً، ثُمَّ باعَها وجَعَلَ ثَمنَها في أمْرِ الدُّنْيا؛ فلا يُبارِكُ اللهُ له؛ لأنَّ الإنْسانَ يُطْلَبُ منه أنْ يَكونَ له آثارٌ في الأرْضِ، فلمَّا مَحا أثَرَه بِبَيْعِها رَغبةً في ثَمنِها، جُوزِيَ بِفَواتِه
وقيلَ: الظَّاهِرُ أنَّ الحُكْمَ لا يَلْحَقُ المُضْطَرَّ؛ لاخْتِلافِ الأحْكامِ العاديَّةِ والاضْطِرارِيَّةِ، والتِّجارةُ بجُزْءٍ مِن ثَمنِ الدَّارِ أو العَقارِ عندَ الحاجَةِ لا يَدخُلُ في الحُكْمِ؛ مُراعاةً لشَرطِ الضَّرورةِ التي تُقَدَّرُ بقَدْرِها، ويَشْهَدُ للمُضْطَرِّ عُمومُ النُّصوصِ الشَّرْعيَّةِ الوارِدةِ في بابِ الضَّرورةِ
وفي الحديثِ: الحثُّ على المُحافَظةِ على أُصولِ الأمْوالِ الثَّابِتةِ في الدُّنْيا إلَّا لضَرورةٍ. وفيه: الدَّعْوةُ لتَعْميرِ الأرْضِ لا لتَخْريبِها
(مصدر الشرح: الدرر السنية)
وقال الكناني في مصباح الزجاجة
أما عن معناه
فقد ذكر البيهقي بعد ما رواه: أن ابن عيينة قال في تفسير هذا الحديث
من باع دارا ولم يشتر من ثمنها دارا لم يبارك له في ثمنها، قال سفيان: إن الله يقول: وَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا {فصلت: 10}، يقول: فلما خرج من البركة ثم لم يعده في مثلها لم يبارك له. اهـ
وفي شرح سنن ابن ماجه
يعني أن بيع الأرض والدور وصرف ثمنها في المنقولات غير مستحب لأنها كثيرة المنافع قليلة الآفة لا يسرقها سارق ولا يلحقها غارة، ذكره الطيبي. اهـ
والمراد منه أن يبيعه مع ِحَاجَتِهِ إلَيْهِ ولا يستبدل غيره؛ لأنه قد يعرض نفسه لسؤال السكنى مع الآخرين وأذيتهم، أو لِأَنَّهُ لَا يُمْكِنُ صَرْفُ ثَمَنِهِ فِي مِثْلِهِ فَيَضِيعُ الثَّمَنُ وَلَا يُبَارَكُ فِيهِ؛ كما في المغني لابن قدامة
انظر
https://www.islamweb.net/ar/fatwa/52436
https://www.islamweb.org/ar/fatwa/96001
https://www.islamweb.net/ar/fatwa/96596
https://www.islamweb.org/ar/fatwa/96001
https://www.islamweb.net/ar/fatwa/96596
The Messenger of Allah ﷺ said:
“Whoever sells a house or a piece of real estate and does not use its price to purchase something similar, is likely not to be blessed in it.”
Narrated by:
Saʿīd ibn Ḥurayth al-Makhzūmī and Ḥudhayfah ibn al-Yamān (RA).
Recorded by:
Ibn Mājah, Aḥmad, Bayhaqī, Ibn Abī Shaybah, Ṭaḥāwī (Sharḥ Mushkil al-Āthār), and Ibn Abī ʿĀṣim (al-Āḥād wa’l-Mathānī) have narrated this hadith with slight variations in wording.
Grading of the Hadith:
Ibn Ḥajar al-ʿAsqalānī, al-Albānī and Shuʿayb al-Arnaʾūṭ graded this hadith as Ḥasan (good).
Explanation of the Hadith:
The Prophet ﷺ used to guide people towards matters that served their interests, benefited them in this world and the Hereafter, and helped them avoid wasting their wealth.
In this hadith, the Messenger of Allah ﷺ says:
“Whoever sells a house or a piece of real estate…”
Real estate (ʿaqār) refers to fixed assets such as land, agricultural estates and date-palm orchards.
“…and does not use its price to purchase something similar…”
That is, whoever sells a house or a piece of land should ideally use the proceeds to purchase something similar. For example, if he sells one house or piece of land, he should buy another house or another piece of land.
If he sells his house and does not purchase another one, “he is likely”—meaning deserving, liable or expected—“not to be blessed in it.”
If its blessing is removed, there will be no real benefit in it. However, if the proceeds are invested in something similar, the blessing will continue. This is because the money received from selling the property is liable to be depleted, unless another property is purchased with it.
This hadith does not indicate that selling real estate or a house is prohibited. Rather, it encourages the cultivation and development of land by making it productive and inhabitable.
If the house or land someone wishes to sell is surplus to his essential needs, such that he can do without it or use its proceeds to purchase similar property, then there is no harm in selling it.
However, if he has an existing and pressing need for his land or house, but sells it and spends the proceeds on worldly matters, Allah will not bless him in it. This is because a person is encouraged to leave a lasting footprint on the earth. When he erases that footprint by selling his property merely out of a desire for its monetary value, he may be recompensed by losing the blessing of that wealth.
It has also been said that this ruling apparently does not apply to someone who is compelled by necessity, because the rulings governing ordinary circumstances differ from those governing situations of necessity.
Likewise, engaging in trade with part of the proceeds from selling a house or property when there is a genuine need does not fall under this ruling. This takes into consideration the principle that necessity is assessed according to its extent. The general texts of Islamic law concerning necessity also support this exception.
Lessons derived from the hadith:
● It encourages preserving one's fixed assets and property in this world, except when there is a genuine necessity to dispose of them.
● It encourages developing and cultivating the earth rather than destroying or neglecting it.
Source of the explanation: al-Durar al-Saniyyah.
Explanation by al-Kinānī in Miṣbāḥ al-Zujājah:
As for its meaning, al-Bayhaqī mentioned after narrating the hadith that Imam Sufyan Ibn ʿUyaynah explained it as follows:
“Whoever sells a house and does not purchase another house with its proceeds will not be blessed in its price.”
Imam Sufyan said:
“Indeed, Allah says:
وَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا
‘And He placed blessings therein and determined therein its provisions.’ (Fuṣṣilat 41:10)
He means that when a person departs from that blessing and does not replace it with something similar, he will not be blessed in the proceeds.” End of quotation.
Explanation in Sharḥ Sunan Ibn Mājah:
This means that selling land and houses and spending their proceeds on movable possessions is discouraged, because immovable properties provide many benefits and are less susceptible to loss. A thief cannot easily steal them, nor can they easily be taken away by a raid. This explanation was mentioned by al-Theebi. End of quotation.
Explanation in al-Mughnī by Ibn Qudāmah
The intended meaning is that a person sells his property despite still needing it, without acquiring a replacement.
By doing so, he may expose himself to having to ask others for accommodation and suffer the inconvenience and mistreatment that may come with it.
Alternatively, he may be unable to use the proceeds to purchase a similar property, resulting in the money being wasted without any blessing in it. End of quotation.
And Allah knows best.
See:
No comments:
Post a Comment